Đăng bởi: tranlythong | 01.04.2011

cu đơ

Cứ vào buồi chiều ta, khi những đụn khói bắt đầu len qua những nóc nhà tranh thì ở phía tây cầu Phủ, người đi đường như bị níu kéo bởi mùi thơm của mật mía, đường, mạch nha, gừng hòa quyện vào nhau. Đó là những nguyên liệu làm nên kẹo cu đơ, một loại kẹo đặc sản của tỉnh Hà Tĩnh mà người xưa đã từng ngâm nga: “Chè xanh thêm chút gừng cay, cu đơ Hà Tĩnh làm say lòng người”.

Huyền thoại kẹo cu đơ Ngày xưa, ở một làng thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, một gia đình nọ có đứa con trai khôi ngô tuấn tú nhưng nhà lại rất nghèo. Họ làm quần quật suốt ngày mà cơm không đủ ăn, áo không đủ ấm. Một hôm cậu con trai cả về thưa với cha mẹ là sẽ cưới vợ. Hai ông bà lo lắng không biết lấy đâu ra đồ sính lễ. Nhà lại không có rượu, không có heo, không có nếp lấy gì mà đãi bà con chòm xóm. Trong lúc bế tắc, người cha mới đánh liều nấu mật mía sôi lên rồi đổ lạc (đậu phộng) vào. Khi đem ra đãi, ai ăn cũng thấy ngon. Được mọi người ưa thích, ông tiếp tục nấu và đem đi bán ở những làng lân cận. Từ đó, kiểu nấu mật mía với lạc lan rộng khắp huyện Hương Sơn.

Ban đầu nó có tên là kẹo lạc (vì chỉ có mật mía và lạc) nhưng người ta thấy như vậy là bất công cho người sáng chế nên gọi là kẹo “Ông Hai” (vì người nấu kẹo tên là Hai – và cũng là con cả trong nhà). Trong tiếng pháp “Deux” có nghĩa là hai, số 2) . Còn “cu” chỉ có người Việt Nam mới dùng, là tên gọi thân mật dành cho con trai (cu Tý, cu Tèo). Các cụ vắt óc suy nghĩ cũng không biết đổi từ “cu” như thế nào, đành kết hợp cách gọi Việt – Pháp là “cu deux” (cu đơ). Xung quanh cái tên gọi dân dã này cũng có nhiều cách giải thích. Đó là vào thời kỳ thực dân Pháp xâm lược, khi những người lính Pháp vô tình ăn trúng kẹo “Ông Hai” ghiền quá mới cho người truy tìm. Khi biết tên gọi của nó, họ mới đổi từ “Hai” thành “Deux” cho phổ thông, để người Pháp tiện gọi. Còn “cu” thì chịu, không biết đổi cách nào đành kết hợp đầu Việt, đuôi Pháp là “cu Deux” (cu đơ).

Những bậc cao niên xưa của vùng đất Hà Tĩnh có một thói quen rất tao nhã. Đêm đêm bên ấm nước chè xanh cùng dăm ba miếng cu đơ, các cụ ngồi “tức nguyệt, ngắm hoa, chờ sao rụng”. Cu đơ ngày xưa chỉ có lạc với mật mía, khi nguội, nó cứng như đá, mà kẹo thì không ghi “chống chỉ định: để xa tầm tay những người răng yếu”. Thế là sau một đêm “tức nguyệt”, các cụ nhà ta răng còn, răng mất. Đó là giai thoại vui mà các bậc cha chú thường kể cho con cháu nghe để so sánh với miếng kẹo cu đơ ngày nay.

Hồi nớ, khi bọn thực dân Pháp sang chiếm các nước Đông Dương trong nớ có Việt Nam ta. Bọn nó ra ngang nhiên ra tay tàn sát bốc lột dân ta. Khí chúng đến đất Hà Tịnh anh hùng thì gặp phải rất nhiều phong trào yêu nác chống lại.Nhưng hồi nớ chưa có Đảng lãnh đạo nên hầu hết các phong trào yêu nác đều thất bại. Khi bọn Pháp đến huyện Hương sơn ( quê nội Tui) trong chiến dịch truy quét những ngài yêu nước. Khi bọn nớ tình cờ đi ngang nhà môt ông cụ ( đang lúc đói lại ngửi chộ mùi thơm thơm) liền mò vô tìm coi thử có chi ăn không? Bọn Pháp nớ chộ Ông cụ đang nấu một món chi lạ lắm: Gồm lạc trộn với mật mía nấu lên rồi đổ ra lá chuối, Chờ cho khô là lấy lên ăn rất giòn và ngon. Bọn pháp thằng mô thàng nấy thi chắc ăn tru đói cỏ. Ăn xong rùi vì chộ cụng ngon nên một thàng Pháp hỏi thằng phiên dịch ” cấy ni kêu là món ăn chi mi?” thật ra thằng phiên dịch đi theo cụng biết chi mô nên sau một hồi chần chừ liền nói tên ông cụ đang ngồi nấu ra ( tên ông là ông Cu Hai) Muốn cho bọn Pháp hiểu nên thằng phiên dịch nói tên Ông Cu theo tiếng Pháp thành CU DEUX ( deux > đơ> hai). kể từ khi nớ bọn pháp cứ quên gọi món ăn được nấu ra từ lạc với mật mía là CU DEUX ( Cu Đơ) rùi dần dần dân ta cụng quen mồm kêu theo a rứa, nên từ đó Tên Cu Đơ trở nên phổ biến.

(Ai có nhu cầu liên hệ tôi sẽ mua và gửi tận địa chỉ cho cán bạn xa quê) 0986756810

Advertisements

Responses

  1. Ngon nhất là cu đơ thư viện: Địa chỉ: Ông Bà Thư Viện ngay góc đường vào trường Đại học Hà Tĩnh

  2. Tôi có một góp ý nhỏ cho món kẹo Cu Đơ:
    Kẹo Cu Đơ hiện tại là miếng tròn, to, đường kính khoảng 15 đến 20 cm. Đây là loại kẹo ngon nhưng cứng, khi để ra ngoài không khí lâu thì dẻo, lạc bị ỉu.
    Vì miếng bánh to nên không thể ăn 1 lần là hết. Mỗi lần ăn thì lại phải ra sức bẻ, hoặc lấy dao chặt thành miếng nhỏ. phần kẹo khi thì cứng quá, khi thì dai mắc răng rất khó ăn. Vì vậy nhiều khi được tặng kẹo cu đơ mà chẳng dám ăn, đặc biệt là ăn ở chỗ đông người. Có lần tôi nói đùa rằng: đây là kẹo do người bảo thủ làm ra, vì ai cũng thấy rõ những nhược điểm này, nhưng bao nhiêu lâu vẫn không thay đổi.
    Nên làm thành những miếng mỏng, nhỏ, gọn vừa 1 lần ăn. Lại nên làm thành kẹo có ít đường hơn, đỡ cứng hơn, đỡ dai hơn, chắc chắn món kẹo này sẽ hấp dẫn khách hơn nhiều.

    Mong rằng lời góp ý để xây dựng này sẽ hữu ích.

    Trân trọng.


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s

Chuyên mục

%d bloggers like this: